Ter overdenking: Alzo wies het woord

Velen ook dergenen, die ijdele kunsten gepleegd hadden, brachten de boeken bijeen, en verbrandden ze in aller tegenwoordigheid; en berekenden de waarde daarvan, en bevonden vijftig duizend zilveren penningen. Alzo wies het Woord des Heeren met macht, en nam de overhand.Handelingen 19:19-20

Wat zal dat in Efeze een indruk hebben gemaakt: dat vuur dat ergens in de stad was aangestoken. En al die mensen die met hun boeken kwamen aandragen. Hele stapels werden in de vlammen geworpen. Kostbare werken waarvoor ze een vermogen hadden neergeteld. Het was geen openbare boekverkoping maar een boekverbranding. Reken maar dat de aandacht van velen getrokken is. En dat er heel wat vragen zijn opgeroepen. Waarom wordt er zo'n kapitaal aan boeken vernietigd? Nu, in vers 20 lezen we het antwoord: omdat het Woord des Heeren wies met macht, en de overhand nam. De uitdrukking dat het Woord wast komen we nog twee keer tegen in het boek Handelingen (zie 6:7 en 12:24). In die beide gevallen gaat het om groei in de breedte, om aanwas van de gemeente. Maar in Handelingen 19 gaat het om groei in de diepte. Er is sprake van het opwassen in de genade en de kennis van Christus. En dat uit zich in concrete, radicale keuzes op het terrein van de levensheiliging.

Paulus is tijdens zijn derde zendingsreis in Efeze aangekomen waar hij voor zijn doen lang gebleven is: maar liefst twee jaar. Als hoofdstad van de provincie Apia was Efeze een belangrijke plaats, gelegen op de grens van de oosterse en de westerse wereld. Er woonde een bonte verscheidenheid aan mensen met als gevolg dat er allerlei culturen, nationaliteiten en ook godsdiensten te vinden waren. Een situatie die we vandaag ook in ons eigen land kennen, met name in de grote steden. In Efeze leidde dat tot felle botsingen tussen het licht en de duisternis. Waar God werkt is, is ook de duivel van de partij. Let wel: van de tegenpartij! Als we in de tekst lezen dat het Woord des Heeren de overhand nam, dan duidt dat op strijd! Boze geesten verzetten zich tegen Christus (zie vs. 13-16). Maar uiteindelijk heeft het Woord overwonnen omdat het een machtig Woord is. In de hand van de Heere is het een krachtig wapen dat de boze aan kan. Vandaar dat Lukas schrijft: "Alzo wies het Woord des Heeren!"

"Alzo …" Hoe dan? Doordat om te beginnen in vers 18 gelovigen hun schuld belijden. Ja, dat leest u goed: gelovigen! De Heilige Geest gaat in Efeze een weg van diepere ontdekking aan de zonden. Binnen de gemeente gaan mensen zien dat bepaalde dingen tegenover de heilige God niet kunnen. Tot nu toe was hun leven nog te halfslachtig. Enerzijds waren ze wel tot het geloof in Christus gekomen, maar anderzijds waren ze ook met één been in hun oude, heidense manier van leven blijven staan. Soms zijn er dingen in ons leven waar we aanvankelijk geen kwaad in zien, maar later wel. Door verdiepend onderwijs leert de Heilige Geest ons meer en meer verstaan wat tegenover de Heere wel en niet kan. Als het Woord in ons leven wast met macht, dan gebeurt het dat er heel concreet met zondige praktijken gebroken wordt. Dat zien we in die boekverbranding! Het ene werk na het andere valt ten prooi aan de vlammen.

Volgens de tekst hebben die boeken een enorme waarde. Boeken zijn duur. Dat is in onze tijd al zo, maar toen helemaal. Elk exemplaar moest met de hand geschreven worden. Het gaat om boeken vol toverspreuken die in Efeze werden vervaardigd en destijds zeer beroemd waren. Het is een fabelachtig bedrag dat Lukas noemt: vijftig duizend zilverstukken. En dan te bedenken dat één zilverstuk het dagloon van een arbeider was. Maar die boekenschat wordt wel vernietigd. We moeten het voor ons zien: daar komt iemand aanlopen met een stapel boeken, en daar een ander. Zonder aarzelen verdwijnen al deze kostbare werken in het vuur. Hadden ze die boeken niet beter kunnen verkopen voor een goed doel? Nee, want de inhoud is puur vergif. Leer uit een duivelse koker waardoor mensen voor eeuwig worden misleid. Er is maar één oplossing: de brand er in! Weg er mee. En we krijgen de indruk dat het nog met vreugde gebeurt ook! Want de eigenaars hebben een schat ontvangen die oneindig veel meer waard is dan de prijs van deze boeken. Een hemelse schat waarvan de waarde niet in geld valt uit te drukken.

Hier zien we de alles overwinnende kracht van het Woord. Het neemt de overhand! Dat wil zeggen: het is sterker dan de macht van de boze. Christus is bezig om in Efeze een grote overwinning te halen. Ondertussen gaat er een indringende prediking uit van die knetterende vlammen en van de rook die naar hemel stijgt! Het Woord kan de grootste weerstanden aan. Het weet ons innerlijk zó diepgaand te veranderen dat we niet meer letten op de geldwaarde van dingen. Ons eeuwig behoud gaat voor. Alzo wies het Woord. Weet u waarom? Omdat de verhoogde Christus achter Zijn Woord staat. Lukas heeft het niet voor niets over het Woord des Heeren. Aan Hem is alle macht gegeven. Door Hem is het evangelie een geladen Woord, geladen met de kracht van de Heilige Geest. Dat verklaart het gebeuren in Efeze. Is het dan geen financiële strop voor de eigenaars van deze boeken? Ja, natuurlijk! Er gaat een vermogen in vlammen op. Maar - het is een strop die tegelijk geestelijke en eeuwige winst betekent.

Hier gebeurt wat Paulus in zijn brief aan Efeze heeft geschreven: dat we geen gemeenschap zullen hebben met de werken van de duisternis.
En dat we beproeven wat de Heere welbehagelijk is (Efeze 5:10-11). We worden geroepen om de wereld te verzaken, onze oude natuur te doden en in een nieuw godzalig leven te wandelen (doopformulier). Dan kan niet alles ermee door. We zullen ook een keer nee moeten zeggen. Of moeten .... - dat is zo'n akelig woordje. In Efeze was het helemaal geen moeten. Vanuit de liefde tot Christus gebeurde het bijna vanzelf. De gemeenteleden voelden heel goed aan dat de omgang met de Heere werd beschadigd als ze die boeken in huis hielden en bleven lezen. En dat daardoor de Heilige Geest werd bedroefd. Hun nee tegen die occulte geschriften kwam voort uit een hartelijk ja tegen de Heere en Zijn dienst. Dat was het beslissende geheim van die openbare boekverbranding waarvan de hele stad getuige kon zijn. Het was een publiek gebeuren. Blijkbaar schaamde men zich niet voor deze radicale beslissing.

Zijn er bij ons dingen die eigenlijk opgeruimd moeten worden? Of die anders moeten omdat ze niet door beugel van Gods geboden kunnen? Welke bladen komen onze huizen binnen? Welke boeken worden door ons gelezen? Kunnen we het tegenover de Heere verantwoorden? Of is de inhoud bedenkelijk omdat bepaalde passages ons hele denken bezoedelen. Maar waarom halen we ze dan uit de bibliotheek? Voor jongeren kan hier een spanningsveld liggen als ze moderne literatuur moeten lezen voor hun lijst. Maar laten we wel zo bewust mogelijk en biddend proberen te selecteren. Ik noem ook de kinderboeken en de stripbladen. Als ouders hebben we onze kinderen te begeleiden omdat de inhoud vanwege taalgebruik of occulte invloeden minder onschuldig kan zijn dan het lijkt. Zo zijn er meer dingen te noemen. Programma's en video's die ons geestelijk vergiftigen. Soms tot op de zondagavond toe, en dan vinden we het nog vreemd als het Woord van God ons zo weinig doet. Dat is geen wonder! Het zaad wordt weggepikt voordat het kan ontkiemen. Of harde muziek die in onze oren dreunt en ons afstompt. Internetverslaving. Of andere gewoonten die ons leven zijn binnengeslopen en die we beslist niet kunnen verantwoorden tegenover God.

In Efeze werden de boeken met toverspreuken verbrand. Radicaler kan het niet. Het behoort tot het levende geloof dat we een keer nee zeggen. Geloof kan niet zonder bekering. Dus niet dat eindeloze geschipper. Op het laatst kunnen we zoveel water bij de wijn doen dat het de naam wijn niet meer verdient. Voor alle duidelijkheid schrijf ik nog een keer dat het geen kwestie van moeten is. Dat is een vertekening van Gods geboden en van de apostolische vermaningen. In Handelingen 19 zit geen spoor van wetticisme of iets dergelijks. Het is enkel en alleen de groeikracht van het Woord. Naarmate het Woord meer de overhand in ons leven krijgt, naar die mate zullen we ook breken met alles wat de omgang met God blokkeert. Er ontstaat immers een fijngevoeligheid van de Heilige Geest. Alleen al de gedachte dat we de Heere verdriet doen, kunnen we niet meer verdragen.

Alzo wies het Woord. Dat ging maar door. De griekse werkwoordsvorm maakt duidelijk dat het geen incidenteel maar een voortgaand gebeuren was in Efeze. Het Woord nam steeds meer de overhand. Herkennen we het? Wordt ons leven hoe langer hoe meer door het Woord beïnvloed en vernieuwd? Is het ons dagelijks gebed of de Heere ons in Zijn wegen wil leiden? Of zien we juist een tegenovergestelde beweging in ons leven? De kracht van het evangelie neemt af, en de invloed van de bijbel wordt minder. Jaren geleden was u meer bezig met de geestelijke dingen dan nu. U zocht bewuster naar een christelijke levensstijl dan tegenwoordig. Dat kan helaas. Dat het Woord niet wast maar afneemt. Dan is er maar één weg: dat we het aan de Heere belijden, ons tot Hem bekeren en vragen om de krachtige doorwerking van het Woord. Bij Hem is uitkomst. Wie weet zich aangeklaagd vanuit dit bijbelgedeelte? Vlucht naar het kruis van Golgotha. Christus wijst niemand af die zijn zonden belijdt. En Hij sterkt ieder die tegen de zonde strijdt. Van de kracht van het Woord mag u veel verwachten. We hebben een levende God Die wonderen doet en overwinningen behaalt.

Harderwijk, J.C. Schuurman

Voorgaande meditaties