Ter overdenking: Geroepen en dan…

... en Hij zag een tollenaar, van wie de naam Levi was, in het tolhuis zitten en Hij zei tegen hem: Volg Mij! En hij stond op, liet alles achter en volgde Hem.Lukas 5: 27, 28

Levi was een tollenaar, een zelfstandig werkend belastinginner, een weinig geliefd persoon in Israël. Mensen die aan onze portemonnee komen, waren toen ook al niet geliefd.

Wat hier gebeurt, is eigenlijk niet te bevatten. Daar zit een mens, midden in zijn werk, midden in zijn bezit en Jezus komt langs, kijkt hem aan en zegt: Volg mij. En hij laat direct alles los en volgt Hem. Stel je voor, je bent aan het werk en er komt een man langs die tegen je zegt: Volg mij. En je staat op, laat je werk je werk en je gaat met hem mee….

Levi deed het. We weten verder niets, de Bijbel geeft geen achtergrondinformatie. Was Levi getrouwd, moest hij nog niet het een en ander regelen en overdragen? Al die kennis zou voor ons de radicale consequentie alleen maar verzwakken en we zouden gaan zeggen: “Natuurlijk willen we U volgen HEERE, maar eerst nog even dit of dat afmaken.” We lijken dan op de man uit één van de evangeliën die zei: “Ik wil U volgen, maar sta mij toe dat ik eerst mijn vader begraaf.” Met andere woorden: eerst mijn aardse zaken regelen, en als dat eenmaal goed is geregeld dan komt U aan de beurt. Nee, opstaan, gehoorzamen en volgen, dat is wat hier gebeurt. Geen vragen, hoe moet dan dit of hoe gaat het dan met dat. Het volgen van Jezus heeft echt vergaande consequenties voor ons leven.

Jezus roept Levi terwijl hij nog werkt als tollenaar. Hij zegt niet, zorg eerst maar eens dat je met jezelf en je naaste in het reine komt, breek met je zondig bestaan, sluit je belastingkantoor en als je dan je leven weer op orde hebt, kom Ik nog wel eens langs. Nee, volg mij, nu!

De volgende stap van Jezus is nog opmerkelijker, Hij neemt deel aan de maaltijd in het huis van Levi. Dat Hij Zich bemoeit met zieken, en partij kiest voor armen en verdrukten, goed daar was niet iedereen van gecharmeerd, maar vooruit, de wereld kan niet zonder idealisten. Maar dat Hij zich inlaat met mensen van zeer bedenkelijk allooi, waar geen fatsoenlijk mens mee zou omgaan, nee dat kan echt niet. En dat Hij dan nog zomaar bij hen aan tafel zit…..!

Want laten we eerlijk zijn, wat Jezus deed was wel shockerend. Het zal toch maar gebeuren dat één van onze predikanten gaat eten bij mensen van bedenkelijk zakelijk allooi, seksbazen en prostituees. We zouden het hem wel duidelijk maken, zoiets doe je toch niet, er zijn toch grenzen. Voor Joden was de tafelgemeenschap meer dan een hap en een slok, meer dan beleefdheid en vriendelijkheid. Het betekende vertrouwen, broederschap, verzoening. En Hij zit aan tafel met zondaren, die nog op geen enkele manier hun berouw hebben getoond. Hij breekt het brood van verzoening en vergeving, nog vóór ze er om hebben gevraagd.

Hier staat de zaak echt op zijn kop. Ja, dat hebben we goed gepeild en de Joodse leiders ook.

De Farizeeën zochten hun gasten zorgvuldig uit. De rabbijnen gingen zelfs zover dat ze niet aanzaten met het gewone volk, de schare die de wet niet kent. En deze Jezus… Deze Jezus koos niet voor het isolement van de rechtvaardigen. Hij bezocht mensen die er andere normen en waarden op na hielden dan wij. Die een levensstijl hebben die de onze niet kan en mag zijn en daarom houden wij de nodige afstand.

Toch is het gevaarlijk als die afstandelijke houding de overhand krijgt in de kerk. Dan krijgen we een eigen cultuur. Keurig netjes, afgescheiden van de buitenwereld, levend in onze eigen wereld. Niet van de wereld, maar ook niet in de wereld zeggen we dan (soms wel een beetje vroom). We kunnen ons afvragen of de kerk dan nog wel bereikbaar is voor zondaren. Voor Jezus is geen zonde onvergeeflijk, Hij biedt iedereen verzoening aan, met iedereen wil Hij omgaan. Onvoorwaardelijk is Zijn aanbod van vrede en genade. “Zij die gezond zijn hebben geen dokter nodig, maar zij die ziek zijn. Ik ben niet gekomen om rechtvaardigen te roepen, maar zondaars.” Is Jezus dan niet voor alle mensen gekomen? Het lijkt wel of je juist een slechterik moet zijn om door Hem te worden geholpen. Nee, we kunnen er niet omheen dat er verschil is in gedrag. Jezus is er niet op uit om slecht, goed te noemen en goed, slecht. In vergelijking met velen zouden wij ons met een zeker recht, rechtvaardig kunnen noemen. Maar dat kan ons ook opbreken, want er is een schuld van de onschuldigen. Die schuld ontstaat als we denken dat we God niets meer schuldig zijn en met ons goede gedrag voor Hem wel aanvaardbaar zijn. De zondaar moet zijn slechtheid opgeven en de rechtvaardige moet zijn rechtvaardigheid inleveren. En dat laatste is eigenlijk moeilijker dan het eerste. Opgeven waar je trots op bent en waar je eer mee inlegt, is veel moeilijker dan breken met verkeerde of slechte dingen.

De apostel Paulus heeft dat ervaren. Hij was een rechtvaardige naar de maatstaven van de wet.

Hij had alles in huis om in zijn eigen kracht bij God te kunnen aankomen. En toen ontmoette hij Jezus, of liever Jezus ontmoette hem. En hij ontdekte dat hij met al zijn zuiverheid ver onder de maat bleef, en alles waar hij zo trots op was, moest overboord. Het was schade en vuiligheid.

Werden wij ooit geroepen tot het volgen van Jezus? En lieten we alles achter ons liggen? Ons verleden, ons oude bestaan? Het volgen van Jezus kost wat, je moet breken met alles, maar bovenal breken met jezelf. Je moet leren jezelf te verloochenen en je kruis op te nemen. En dat doet pijn, zelfverloochening ligt ons niet en zelfverloochening ten opzichte van je naaste, die niet wil wat jij wilt, die anders denkt, die je misschien wel onheus behandelt, al helemaal niet. Uiteindelijk zitten we dan weer in ons tolhuis, net als Levi. En weer komt Jezus langs en zegt, volg Mij. “En hij alles verlatende stond op en volgde Hem.” Wat zag Jezus in Levi, en ik vraag me beschaamd af: wat ziet Hij eigenlijk in mij? Hoe houdt Hij het vol met mij, die Hem eigenlijk helemaal niet wil volgen en vaak mijn eigen weg ga. Als het goed is, kennen we Zijn antwoord: “Met eeuwige liefde heb Ik u liefgehad.” (Jeremia 31: 3b).
Wie dat verstaat, zal het niet begrijpen, maar zal zich levenslang verwonderen.

Peter van Wijngaarden

Voorgaande meditaties