Ter overdenking: Sterk in het Woord

Alleen wees sterk en heb zeer goede moed, dat gij waarneemt te doen naar de ganse wet, welke Mozes, Mijn knecht, u geboden heeft, en wijk daarvan niet, ter rechter- noch ter linkerhand, opdat gij verstandig handelt alom waar gij zult gaan; dat het boek van deze wet niet wijke van uw mond, maar overleg het dag en nacht.Jozua 1:7 en 8a

De tekst bevat een bemoediging. Voor Jozua die aantreedt als opvolger van Mozes. Er ligt een belangrijke taak op hem te wachten: de overtocht over de Jordaan en de intocht in het beloofde land. Daarbij gaat het om de grote verbanden van Gods werk. Laten we dat scherp zien. Israël ontvangt het beloofde land niet alleen om een eigen plek op aarde te hebben, maar ook omdat hier de Messias geboren zal worden. Aan de overkant van de Jordaan zal eeuwen later een kruis worden opgericht. Daar zal de diepste nood van deze wereld worden aangepakt. De machten van zonde, duivel en dood zullen worden overwonnen. Jozua wordt dus in dienst genomen met het oog op de komst van het Koninkrijk van God.

Ondertussen ziet Jozua wel tegen zijn nieuwe taak op. Het is geen kleinigheid om een markante leider als Mozes op te volgen. Volgens het slot van Deuteronomium is er geen profeet meer in Israël opgestaan gelijk Mozes. Jozua kan nog niet eens in zijn schaduw staan. Bovendien valt het niet mee om een volk als Israël te leiden. Bij het minste of geringste slaat de vlam in de pan. En daar komt de inname van Kanaän nog bij. Aan de overkant van de Jordaan staat geen ontvangstcomité klaar om Israël welkom te heten. Daar wacht de strijd! Het land moet veroverd worden. Al met al ligt er nogal wat op het bord van Jozua. Geen wonder dat hij er tegenop ziet. Zoals ook wij (aan het begin van een nieuwe winterseizoen) tegen taken kunnen opzien. Op het werk, op school, in de kerk, in het gezin of waar dan ook. Verantwoordelijkheden kunnen drukken.

Maar Jozua wordt van Hogerhand gesterkt en bemoedigd. 'Alleen wees sterk, en heb goede moed!' Maar liefst vier keer wordt het door de Heere gezegd (zie de verzen 6, 7, 9 en 18) In vers 7 is er zelfs sprake van zéér (!) goede moed. Jozua mag met vertrouwen aan zijn nieuwe taak beginnen. Als .. hij maar steunt op het Woord. De moed en de sterkte die God bedoelt, hebben hun bron in wat Hij zegt. Jozua wordt aangespoord om de wet waar te nemen. En dan hebben we niet alleen te denken aan de tien geboden maar aan alle woorden die God gesproken heeft. Waarschijnlijk kennen we het hebreeuwse woord voor wet: thora. Dat kan ook worden vertaald met: onderwijs, het aangeven van de juiste weg. Gods wet omvat niet alleen Zijn geboden maar ook Zijn beloften. Wie zich aan het spreken van de Heere houdt, zal de wijsheid ontvangen die nodig is om verstandig te handelen. Waar en wanneer dat ook nodig is. Dat is de belofte die Jozua ontvangt. Als God je tot een bepaalde taak roept, belooft Hij je ook te leiden en te sterken vanuit Zijn Woord.

Hoe moet Jozua met de wet omgaan? In de tekst is er allereerst sprake van 'waarnemen'. Dat wil zeggen: zorgvuldig rekening houden met Gods wil. In het grondwoord zit ook de notie van bewaken. Jozua moet op zijn hoede zijn. Je kunt zo gemakkelijk afwijken van het Woord van God. Daar is de duivel altijd op uit. Om ons (net iets) anders te laten leven en handelen dan God wil. Zoals we zelf willen bijvoorbeeld. Of zoals anderen van ons verlangen. We wijken af naar links of naar rechts. Daar wordt Jozua voor gewaarschuwd. Hoe blijft hij in het rechte spoor? Als hij de wet waarneemt, doordat het boek van de wet niet wijkt van zijn mond.



Deze uitdrukking in vers 8 kan twee dingen betekenen. In de eerste plaats dat Jozua het Woord van God moet doorgeven. Als er problemen zijn, of als er besluiten genomen moeten worden. Temidden van allerlei overwegingen heeft Jozua Gods heilige wil en wet aan de orde te stellen. Dat is niet altijd gemakkelijk. Daar weten we in onze tijd alles van. Wie het werkelijk voor Gods inzettingen opneemt, heeft de publieke opinie tegen. Ook binnen de kerk kan het op weerstand stuiten als Gods geboden in onze mond zijn (en als het goed is ook in ons hart). Laten we ons leiden door Gods wil? In de gezinnen en op het werk? Dan mogen we erop rekenen dat de Heere sterkt en bemoedigt.

Maar als de Heere zegt 'dat het boek van deze wet niet wijke van uw mond', kan er ook nog iets anders bedoeld zijn. In de wereld van de Bijbel werd het Woord hardop gelezen. Dat zou betekenen dat Jozua wordt aangevuurd om voor zichzelf de thora te lezen. Dat gaat in de richting van mediteren. Vandaar dat God er aan toevoegt: 'overleg het dag en nacht'. Dat is iets anders dan vluchtig een stukje uit de Bijbel lezen. Nee, het gelezene overwegen, het in je op nemen, zodat het door de Heilige Geest ook doorwerkt in je leven. Bekerend, reinigend, heiligend. Zoals we het zingen in Psalm 1: 'Welzalig hij, die ... 's Heeren wet blijmoedig dag en nacht herdenkt, bepeinst en ijverig betracht'. Ook Psalm 119 zingt van dit geheim: 'Welzalig die bij dagen en bij nachten Gods wil bepeinst, en Hem als 't hoogste goed van harte zoekt met ingespannen krachten.' Het gaat er om dat het Woord in ons leeft, en dat wij omgekeerd in het Woord leven. Soms ontmoet je mensen wier leven als het ware gedrenkt is in het Woord. Niet doordat ze overal een bijbeltekst bij halen. Maar doordat ze de gezindheid van Christus uitstralen. In het Woord liggen hun kracht en hun moed.

Kennen wij deze omgang met het Woord? Misschien zijn we verslapt in het lezen. Dan worden we vanuit Jozua 1 opgeschrikt. Kijk uit! Laat het Woord niet wijken uit uw leven. Dat leidt tot geestelijke verzwakking. 'Overleg het!' - dat roep het een beeld op van een bij die honing uit een bloem zuigt. Tijdenlang kan zo'n insect op dezelfde bloem blijven zitten. Een heel verschil met een vlinder die van de ene naar de andere bloem fladdert. Zo kunnen we ook met het Woord van de Heere omgaan. Snel, gehaast, vluchtig. Als je de Bijbel dichtslaat weet je al niet meer waar het over ging. Zelfs tijdens het lezen kunnen we onze gedachten er niet bij houden. Weet u wat we meer moeten leren? Meditatief lezen.

Jozua krijgt de belofte dat hij op déze wijze gesterkt en bemoedigd zal worden. Onze kracht ligt in wat God zegt! Daarom is leven bij het Woord zo belangrijk. Anders worden we gemakkelijk meegesleurd door onze eigen gevoelens en stemmingen, of door meningen van anderen. Als Jozua het boek van de wet dicht laat, is hij aan zichzelf overgeleverd. Dan zal hij zijn nieuwe taak ook niet aan kunnen. Daarom: 'leef uit het Woord, Jozua. En wees zó sterk in de Heere! En heb zó zeer goede moed. Je staat er niet alleen voor. Er is een God Die leeft, en Die meegaat.'

Hier hebt u het levensgeheim van ieder die de Heere vreest. Een christen mag een moedig mens zijn. Zelfs als je van nature onzeker bent en misschien een wat angstig karakter hebt. Toch zéér goede moed! Dat is uiteindelijk alleen aan Christus te danken. Hij is meer dan Jozua. Hij heeft volmaakt Gods wet gehoorzaamd. Afgeweken is Hij nooit. Wat heeft Hij in het Woord van Zijn Vader geleefd! Maar dat heeft Hem wel aan het kruis gebracht. En daar heeft Hij de kracht verworven Die wij nodig hebben. Jozua ontvíng moed, maar Jezus gééft moed. Hij zegt het: 'Hebt goede moed, Ik heb de wereld overwonnen.'

Ds. J.C. Schuurman

Voorgaande meditaties